{"id":10519,"date":"2023-04-28T14:41:35","date_gmt":"2023-04-28T12:41:35","guid":{"rendered":"https:\/\/msk.lodz.pl\/?p=10519"},"modified":"2023-04-28T14:45:06","modified_gmt":"2023-04-28T12:45:06","slug":"po-nitce-do-klebka-historia-domu-kultury-ariadna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/msk.lodz.pl\/en\/po-nitce-do-klebka-historia-domu-kultury-ariadna\/","title":{"rendered":"Po nitce do k\u0142\u0119bka – historia Domu Kultury \u201eAriadna\u201d"},"content":{"rendered":"

W roku 1892 Juliusz Kunitzer – \u0142\u00f3dzki przemys\u0142owiec oraz \u0141azarz Lourie – kupiec z Petersburga, zawi\u0105zali sp\u00f3\u0142k\u0119 i nabyli we wsi Widzew (nieopodal \u0141odzi) grunt, na kt\u00f3rym stan\u0105\u0142 kompleks budowli przysz\u0142ej Fabryki Nici \u201eARIADNA\u201d. W ten spos\u00f3b powsta\u0142a pierwsza fabryka nici na ziemiach polskich. Za faktyczn\u0105 dat\u0119 powstania fabryki przyjmuje si\u0119 jednak dzie\u0144 17 lipca 1897 roku, kiedy to powsta\u0142o Towarzystwo Akcyjne \u0141\u00f3dzkiej Fabryki Nici. W\u0142a\u015bnie w tym momencie rozpoczyna si\u0119 historia budynku Domu Kultury \u201eAriadna\u201d, kt\u00f3ry jak si\u0119 okazuje od samego pocz\u0105tku pe\u0142ni\u0142 istotn\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu lokalnej spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

W 1898 roku fabryka zatrudnia\u0142a ponad 400 os\u00f3b i by\u0142a ju\u017c w pe\u0142ni samowystarczalna.
Mia\u0142a w\u0142asne uj\u0119cie wody, maszyn\u0119 parow\u0105 oraz bocznic\u0119 kolejow\u0105 z budynkiem stacyjnym. Opr\u00f3cz tego fabryka posiada\u0142a tak\u017ce w\u0142asn\u0105 remiz\u0119 stra\u017cack\u0105 oraz stajnie, kt\u00f3re mie\u015bci\u0142y si\u0119 w\u0142a\u015bnie na terenie naszego domu kultury. Oficjalnie ochotnicza stra\u017c ogniowa fabryczna zosta\u0142a powo\u0142ana 1 maja 1912 r. i sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z 15 pracownik\u00f3w fabryki. Jej za\u0142o\u017cycielem by\u0142 \u00f3wczesny dyrektor fabryki Wilhelm M\u00e4rtin. Podczas I Wojny \u015awiatowej stra\u017c zosta\u0142a zlikwidowana
i dopiero w 1921 r. zn\u00f3w za spraw\u0105 dyrektora M\u00e4rtina, a tak\u017ce Samuela Harveya oraz przy pomocy starszego topornika z II oddzia\u0142u sta\u0142ego \u0141\u00f3dzkiej Ochotniczej Stra\u017cy Ogniowej Bogumi\u0142a Kossa, ponownie j\u0105 zorganizowano. W dniu 17 sierpnia 1921 r. zosta\u0142 utworzony XI oddzia\u0142 \u0141\u00f3dzkiej Ochotniczej Stra\u017cy Ogniowej. Mia\u0142a ona swoj\u0105 sal\u0119 \u0107wicze\u0144 i posiedze\u0144
w obecnym budynku domu kultury. W zasadzie oddzia\u0142 dzia\u0142a\u0142 tylko na obszarze fabryki
i do po\u017car\u00f3w poza ni\u0105 raczej nie wyje\u017cd\u017ca\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Po tragicznej \u015bmierci Juliusza Kunitzera, na pocz\u0105tku XX wieku fabryk\u0119 nici przej\u0119li Anglicy.
By\u0142a to wtedy wzorcowa fabryka. Anglicy zupe\u0142nie inaczej traktowali pracownik\u00f3w ni\u017c Polacy, Niemcy czy \u017bydzi. Sama firma te\u017c si\u0119 rozrasta\u0142a. Przy fabryce powsta\u0142o osiedle dla robotnik\u00f3w, dwie kamienice dla majstr\u00f3w i kadry in\u017cynieryjnej. Wybudowano tak\u017ce \u017c\u0142obek, przedszkole, sklep. W obecnym budynku domu kultury powsta\u0142a \u0142a\u017ania, w kt\u00f3rej robotnicy obowi\u0105zkowo musieli si\u0119 k\u0105pa\u0107.\u00a0 By\u0142a te\u017c obok sto\u0142\u00f3wka robotnicza.\u00a0Anglicy w naszym budynku organizowali dla robotnik\u00f3w r\u00f3\u017cne kursy, aby mogli oni uzupe\u0142ni\u0107 swoje wykszta\u0142cenie. By\u0142y tak\u017ce prowadzone zaj\u0119cia z haftu (dzi\u015b tradycj\u0119 t\u0105 kontynuuje Fabryka Nici Ariadna). Ko\u0142o obecnego domu kultury powsta\u0142y korty tenisowe, kt\u00f3re funkcjonuj\u0105 do dnia dzisiejszego i egzotyczne, jak na polskie warunki, boisko do krykieta.<\/p>\n\n\n\n

W latach 30. XX wieku angielscy w\u0142a\u015bciciele fabryki nici utworzyli tutaj Widzewskie Towarzystwo Sportowe \u201ePodg\u00f3rze\u201d. Powsta\u0142y sekcje: pi\u0142karska, siatk\u00f3wki, koszyk\u00f3wki i szczypiorniaka.
W zamy\u015ble tw\u00f3rc\u00f3w, celem dzia\u0142alno\u015bci klubu mia\u0142a by\u0107 dba\u0142o\u015b\u0107 nie tylko o rozw\u00f3j fizyczny
i sportowy swoich pracownik\u00f3w, ale tak\u017ce praca kulturalno-o\u015bwiatowa. Postarano si\u0119 o stworzenie biblioteki, w kt\u00f3rej opr\u00f3cz czytelnictwa, urz\u0105dzano pogadanki i odczyty oraz komentowano aktualne wydarzenia. Organizowano r\u00f3wnie\u017c zabawy taneczne z bufetem, orkiestr\u0105 i konkursami.<\/p>\n\n\n\n

Nie wiadomo do ko\u0144ca, jakie by\u0142y losy budynku obecnego Domu Kultury \u201eAriadna\u201d podczas II Wojny \u015awiatowej. Istnieje tylko drobna wzmianka, \u017ce na naszym terenie niemieccy \u017co\u0142nierze utworzyli ob\u00f3z dla je\u0144c\u00f3w wojennych.<\/p>\n\n\n\n

W latach 50 \u2013 tych XX wieku w naszym budynku utworzono przyzak\u0142adowy dom kultury. Istnia\u0142 on przy fabryce nici przemianowanej w\u00f3wczas na Zak\u0142ady Przemys\u0142u Bawe\u0142nianego im. Hanki Sawickiej. Na owe czasy by\u0142 to pierwszy tego typu obiekt na Widzewie. Powsta\u0142 on w wyniku gruntownej przebudowy starej, fabrycznej \u015bwietlicy. W nowo powo\u0142anym domu kultury funkcjonowa\u0142a biblioteka, kawiarnia, sala telewizyjna, sale do ta\u0144ca i gier oraz wspania\u0142a sala widowiskowa.<\/p>\n\n\n\n

Dopiero na pocz\u0105tku lat 80 \u2013 tych XX wieku dom kultury zacz\u0105\u0142 powoli uniezale\u017cnia\u0107 si\u0119 od fabryki nici. Dnia 26 stycznia 1984 r. zak\u0142ad oddaje budynek w dzier\u017caw\u0119 (bez biblioteki) Dzielnicowemu Domowi Kultury \u0141\u00f3d\u017a \u2013 Widzew (\u00f3wczesna nazwa Widzewskich Dom\u00f3w Kultury). W latach 90 \u2013 tych XX wieku gmina \u0141\u00f3d\u017a oficjalnie przekaza\u0142a budynek Widzewskim Domom Kultury, a Dom Kultury \u201eAriadna\u201d jako filia WDK uzyska\u0142 samodzielno\u015b\u0107 merytoryczn\u0105. Obecnie Dom Kultury „Ariadna” jest jedn\u0105 z filii Miejskiej Strefy Kultury w \u0141odzi. <\/p>\n\n\n\n

Ewelina Kopera<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\n
\"Rycina
Tow. Akc. \u0141\u00f3dzkiej Fabryki Nici<\/mark><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"Zdj\u0119cie